Epstein Dosyaları Sonrası Gündem Olan Bilimsel Araştırma: İnsanlar Zenginleştikte Açgözlü mü Oluyor?
Milyarder Jeffrey Epstein dosyasından saçılan 3 milyondan fazla yeni belgenin dünyayı sarstığı, 'güç ve ahlak' ilişkisinin küresel ölçekte sorgulandığı bugünlerde; bilim dünyası ürkütücü bir gerçeği fısıldıyor: 'Zenginlik, vicdanı gerçekten köreltiyor mu?' California Üniversitesi'nin yaptığı ezber bozan araştırma, Epstein skandalıyla yeniden alevlenen 'elit dokunulmazlığı' tartışmalarına bilimsel bir dayanak sunuyor. İşte lüks otomobil koltuğundan özel jetlere uzanan o 'etik dışı' eğilimin anatomisi...
Gündelik hayatta sıkça rastladığımız o manzara hayal değilmiş: Trafikte önünüze kıran lüks araçlar, sırasını beklemeyenler ya da "kurallar benim için değil" dercesine hareket edenler...
Kaliforniya Üniversitesi (Berkeley) tarafından yapılan ve 2012 yılında yayınlanan kapsamlı bir araştırma, sosyal statü ile etik değerler arasındaki o ince çizgiyi mercek altına aldı. Sonuçlar ise oldukça çarpıcı: Para ve güç arttıkça, başkalarının hakkını gözetme oranı düşüyor.
Araştırmanın ilk ayağı sokaklarda, yani trafikte gerçekleşti. Uzmanlar günlerce kavşakları gözledi ve ortaya net bir tablo çıktı: Aracın değeri ve lüks segmenti arttıkça, sürücülerin yayalara yol vermeme ve diğer sürücülerin hakkını gasp etme eğilimi tam 3 kat artıyor. Ancak bu durum sadece trafikte kalmıyor.
Deneyin laboratuvar aşamaları, sosyal statüsü yüksek bireylerin etik dışı davranışlara daha yatkın olduğunu farklı senaryolarla kanıtladı. Araştırmadaki en dikkat çekici deneylerden biri 'şekerleme' testiydi. Katılımcılara, yan odadaki çocuklar için ayrıldığı açıkça belirtilen bir kavanoz dolusu şeker gösterildi. Sonuç? Kendini üst sınıfta tanımlayan bireylerin, çocuklara ait olan o şekerlerden çok daha fazla aldığı görüldü.
Neden Böyle Davranıyorlar? "Açgözlülük" Psikolojisi
Peki, statü arttıkça neden empati azalıyor? Araştırmayı yürüten uzmanlara göre bunun temelinde 'açgözlülüğe bakış açısı' yatıyor. Üst sınıfa mensup bireyler:
Kişisel çıkarı kovalamayı 'başarı' ile eşleştiriyor.
Açgözlülüğü, alt sınıflara göre daha 'olumlu ve geliştirici' bir kavram olarak görüyor.
Başkalarına ihtiyaç duymadan yaşayabilecek ekonomik güce sahip olmak, toplumsal kurallara bağlılık ihtiyacını zayıflatıyor.
Araştırma zengin olan herkesin 'kötü' olduğunu söylemiyor. Ancak ekonomik güç, bireyin üzerinde 'kuralların üstündeyim' illüzyonu yaratabiliyor. Bu psikolojik bariyeri aşmanın yolu ise statüden bağımsız bir empati yeteneği geliştirmekten geçiyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın
Bu araştırma sosyal psikoloji literatürünün en ünlü çalışmalarından biri ve maalesef veriler, o “çocukların şekerine el uzatma” cüretini doğruluyor. Esasen b... Devamını Gör