Bilim Dünyasının Kara Lekesi: Küçük Bebek Hayatı Boyunca Deneyin Etkisinden Çıkamadı
Psikoloji tarihinin en tartışmalı ve etik açıdan en çok eleştirilen çalışmalarından biri olan Küçük Albert Deneyi, 1920 yılında John Hopkins Üniversitesi’nde gerçekleştirildi. Davranışçılık ekolünün öncüsü John B. Watson ve asistanı Rosalie Rayner tarafından yürütülen bu çalışma, korkunun doğuştan gelen bir dürtü mü yoksa öğrenilen bir tepki mi olduğunu kanıtlamayı hedefliyordu.
Detaylar 👇
Deneyin öznesi, annesi hastanede çalışan ve "Albert" takma adıyla bilinen henüz 8-9 aylık bir bebekti.
Başlangıçta Albert’a beyaz bir fare, tavşan ve çeşitli nesneler gösterildi. Bebek, bu nesnelere karşı hiçbir korku belirtisi göstermiyor, aksine onlara dokunmaya çalışarak gülümsüyordu. Ancak Watson, süreci bir 'klasik koşullanma' seansına dönüştürdü. Albert ne zaman beyaz fareye dokunmaya çalışsa, Watson arkasında durup büyük bir metal çubuğa çekiçle vurarak korkutucu bir gürültü çıkardı.
Bir süre sonra Albert, beyaz fareyi gördüğü anda herhangi bir gürültü olmasa bile ağlamaya ve kaçmaya başladı.
Watson, deneyin etkisini ölçmek için korkuyu etkenlerini arttırdı. Albert artık sadece fareden değil, beyaz sakallı bir maskeden, tavşandan ve hatta beyaz bir kürkten de dehşete düşüyordu. Bebeğin zihini artık beyaz ve yumuşak nesneleri 'yüksek ses ve korku' ile eşleştirmişti. Bu durum, psikolojide uyarıcı genellemesi olarak adlandırılan fenomenin en somut örneği oldu.
Deneyin en karanlık yönü, Albert’ın bu korkularının hiçbir zaman tedavi edilmemiş olmasıdır.
Bazı kaynaklar annesinin deneyi fark edip bebeği oradan kaçırdığını söylerken, bazıları Albert'ın 6 yaşında hidrosefali nedeniyle hayatını kaybettiğini iddia eder. Deney, insan psikolojisinin şekillendirilebilirliğini kanıtlasa da, savunmasız bir bebeğin ruhsal sağlığı üzerinde kalıcı hasarlar bıraktığı için bugün bilim dünyasında büyük bir 'etik kara leke' olarak kabul edilmektedir.
Bu trajik çalışma, bilimsel merakın etik sınırları aşması durumunda ne kadar yıkıcı sonuçlar doğurabileceğini bizlere hatırlatan en çarpıcı örnektir.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir;
Yalnız Yaşayan İnsanlar İçin Uygulama Geliştirildi: "Öldün mü?"
Yorum Yazın