Tarihte Grafik Tasarımda Bir İlk: Harf Devrimi Öncesi Adalet Bakanlığı'na Ait Belgeler Ortaya Çıktı
Henüz bilgisayarın esamesinin okunmadığı, hesaplamaların zihinle, çizimlerin ise hokka ve mürekkeple yapıldığı bir dönemde, Türk adalet sistemi veriyi adeta bir sanat eserine dönüştürdü. 1920’lerin ortasında 'Ceride-i Adliye' sayfalarında yayımlanan bu grafikler, istatistik biliminin estetikle buluştuğu dünyadaki en nadide ve erken örnekler arasında yer alıyor. Titiz bir el işçiliği ve derin bir sosyolojik bakış açısıyla hazırlanan bu görsel şölen, Cumhuriyet’in modernleşme vizyonunun ne kadar detaycı olduğunu kanıtlıyor.
Detaylar 👇
1924 yılına ait bu grafik, Cumhuriyet’in ilk dönemindeki adliye hakimlerinin hukuk fakültesi mezunu olup olmadıklarını şehir bazında gösteren bir eğitim profili dökümüdür.
Bu görsel, Eylül 1924 (Eylül 1340) tarihli Ceride-i Adliye (Adalet Dergisi) dergisinin 26. sayısında yayımlanan, erken Cumhuriyet dönemine ait tarihi bir istatistik grafiğidir. Belgenin altındaki açıklamada belirtildiği üzere bu diyagram, 1339-1340 (1923-1924) yıllarında Türkiye genelindeki adliye hakimlerinin eğitim durumunu, yani hukuk mektebi mezunu olanlar (yeşil alan) ile gayrimezun/alaylı olanların (turuncu alan) vilayet bazındaki dağılımını temsil etmektedir. Grafiğin sağ ve sol sütunlarında Ankara, İstanbul, İzmir gibi dönemin önemli şehir ve kazalarının isimleri yer alırken, bu çalışma, Osmanlı'dan devralınan yargı kadrosunun modernleşme ve Cumhuriyet yargı reformu sürecindeki profesyonelleşme oranını görselleştirmeyi amaçlamaktadır.
1925 yılına ait bu özel sayı kapağı, mahkemelerdeki dava akışını; devreden, yeni gelen ve sonuçlanan dosyalar üzerinden farklı renk kodlarıyla görselleştiren bir iş yükü istatistiğidir.
Bu görsel, Mayıs-Haziran-Temmuz 1925 (1341) tarihli Ceride-i Adliye dergisinin 34-36. birleşik özel sayısı (Nüsha-i Fevkalade) için hazırlanmış, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki adli iş yükünü ve dava akışını gösteren kapsamlı bir istatistik diyagramıdır. Renk kodlarıyla ayrıştırılan grafikte: 1923 yılından devreden (sarı), 1924 yılında yeni gelen (pembe), aynı yıl içinde karara bağlanan (siyah) ve 1925 yılına devrolunan (turuncu) dosya sayıları görselleştirilmiştir. Üst kısımdaki dairesel grafik icra, iflas ve temyiz süreçlerinin genel toplamını sunarken, alt kısımdaki akış şeması, cinayet, asliye hukuk, sulh ceza ve şahsi hukuk gibi farklı kategorilerdeki dava yoğunluğunu ve mahkemelerin verimliliğini dönemsel verilerle ortaya koymaktadır.
Ankara’da inşası süren Adliye Sarayı illüstrasyonunu içeren bu kapak, Başsavcılık makamının evrak trafiğindeki tam verimliliği sembolik bir sanatsal formla sunmaktadır.
Şubat 1925 (1341) tarihli Ceride-i Adliye dergisinin 31. sayısına ait olan bu kapak görseli, Ankara'da inşası süren yeni Adliye Sarayı illüstrasyonunu merkezine alarak Cumhuriyet yargısının hem fiziki hem de kurumsal gelişimini simgelemektedir. Görselin üst kısmında başkentin dağlık manzarası önünde yükselen modern adalet binası resmedilirken, alt kısımdaki sanatsal grafiklerde Başmüddeiumumiliğin (Başsavcılığın) 1923-1924 yıllarına ait evrak trafiği titizlikle işlenmiştir. Özellikle gelen (vâride) ve çıkan (sâdıra) evrak sayılarının 37.491 rakamıyla birbirine eşit gösterilmesi, yeni adalet sisteminin tam kapasite ve verimlilikle çalıştığını vurgulayan sembolik bir mesaj niteliği taşımaktadır.
1925 yılının son çeyreğine ait bu harita ve grafik seti, yargı teşkilatının ve personelinin Anadolu genelindeki coğrafi dağılımını ve kurumsallaşma düzeyini sayısal verilerle belgelemektedir.
Ağustos - Ekim 1925 (1341) tarihlerini kapsayan Ceride-i Adliye dergisinin 37-39. birleşik sayılarına ait olan bu kapak görseli, Cumhuriyet yargı teşkilatının Anadolu genelindeki kurumsal yayılımını ve personel dağılımını 'Mahkemelerin Grafik Müfredatıdır' başlığı altında sunmaktadır. Görselin sağ üst kısmındaki renkli dikey çubuklar, cinayet, asliye hukuk ve sulh ceza gibi farklı mahkeme türlerinde görev yapan hakim ve savcıların oranlarını kategorize ederken, sol ve orta kısımdaki kapsamlı merdiven grafiği Bursa, Konya ve Van gibi onlarca farklı vilayet ve kazadaki adli birimlerin dökümünü sergilemektedir. Merkeze yerleştirilen 1390 sayısı ile genel personel mevcuduna vurgu yapan bu tarihi belge, genç Cumhuriyet’in hukuk reformu sürecinde yargı ağını tüm ülke sathına nasıl bir sistematikle yaydığını sayısal ve coğrafi verilerle somutlaştırmaktadır.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir;
Bilim Kanıtladı: Ömrü Uzatan 4 Temel Besin Belli Oldu
Yorum Yazın
1860'lardan beri yayınlanan Salname-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye serisinde, bunun gibi şematik çizimler mevcut. Hatta 1870'lerdeki Hüdavendigar Salnamesi, t... Devamını Gör
harf devrimi değil garabeti olacak. şimdi mesajımı altına doluşacak aptal nesiller olmamış olacaktı. az da olsa kültür ve bilgi sahibi olacaklardı.
Türkçe den rahatsız misin
Düşünsenize kendi alanında çok başarılısın. Bi gün sabah kalkıyosun bi bakıyosun alfabe değişmiş çarşamba gününe hint alfabesini uyanıyorsun. Hiç bir millet ... Devamını Gör
Amazon'da yaprak kıpırdasa haberimiz olduğu bir çağda şunu cevap diye yazabilmenize sebep olan cahil cesaretinin kaynağı nedir acaba? Facebook, 15 Temmuz'dan... Devamını Gör