Bir Medeniyet Krizi: Eşref-i Mahlukat’ın İnkârı
İslam ve pek çok insani gelenek, insana “Eşref-i Mahlukat” payesini biçer. Bu, sadece bir unvan değil, ontolojik bir sorumluluktur. Akıl, merhamet, adalet ve şefkatle donatılmış olmanın, bizi doğanın ve toplumun hoyratlığından koruması gereken bir kalkan, bir yücelik halidir. Peki, bu şerefli varlık, nasıl olur da kendi türünün yavrularını, en aciz ve en masum halleriyle, sistematik bir sömürü çarkının dişlileri arasına atar? Çocuk işçiliği, işte tam da bu “şeref” kavramının topyekûn inkârıdır. Bir çocuğun okul sırası yerine fabrika tezgâhına, oyun parkı yerine tarlanın tozuna mahkûm edilmesi, insanlığın kendi tanımına ihanetidir.
Dünya, 21. yüzyılda, uzaya araçlar gönderip yapay zekâ yaratırken, hâlâ 160 milyonu aşkın çocuğun emeğini sömürmekte bir beis görmüyor. Bu çocukların neredeyse yarısı, tehlikeli işlerde, insanlık dışı koşullarda çalıştırılıyor. Bu, bir ekonomik kalkınma modeli değil, bir medeniyet iflasıdır. Eşref-i Mahlukat bilinci, bize en güçsüzü korumayı emrederken, biz onları en acımasız piyasa kurallarının kollarına atıyoruz.
Sessiz Çığlıklar: Sayıların Ardındaki Trajedi
Rakamlar soğuktur, ama her birinin ardında silinmeyecek izler taşıyan bir çocuk hikâyesi vardır. Madenlerde solunan zehirli hava, ağır yükler altında bükülen omurgalar, saatlerce süren mevsimlik tarım işçiliğinde yakıcı güneş altında kuruyan dudaklar… Bunlar, sadece fiziksel acılar değil. Bir çocuğun hayal kurma hakkının, öğrenme iştahının, güvenle büyüme lüksünün elinden alınışının trajedisidir. Eşref-i Mahlukat, çocuğa “insan olma potansiyelinin en kıymetli tohumu” gözüyle bakar. O tohumu, kar hırsının çorak toprağına ekmek, insanlığın geleceğini kendi elleriyle yakmaktır.
Konferanslar, “2030 hedefleri”nden bahseder. Ancak zaman, bu çocuklar için akıp gidiyor. Onların çocuklukları geri getirilemeyen bir zaman dilimi. Bugün 8 yaşında bir çocuk, tehlikeli bir atölyede çalışmaya zorlandığında, onun kaybettiği her gün, insanlığın kolektif vicdanında açılan bir yaradır. İnsan şerefi, sadece kendi refahımızla değil, en uzaktaki, en görünmez çocuğun gözündeki ışığı korumakla ölçülür.
Küresel İkiyüzlülük ve Yerel Sorumluluk
Batı’nın lüks tüketim alışkanlıkları, Uzak Doğu’nun hızlı üretim ekonomileri, Afrika’daki kaynak savaşları ve Ortadoğu’daki çatışmaların yol açtığı yoksulluk… Hepsi, çocuk işçiliğinin besleyici damarları. “Eşref-i Mahlukat” bilinci, evrenseldir; coğrafya, din veya ırk tanımaz. Bu küresel sorun, küresel bir utancı işaret eder. Bir markanın ucuz ürününün arkasında, bir çocuğun teri varsa, o ürün asla “ucuz” değildir; bedeli, insanlık onurudur.
Türkiye’de ve pek çok gelişmekte olan ülkede durum daha da karmaşık. Eğitim sistemindeki eşitsizlikler, yoksulluk döngüsü, göçmen çocukların korunmasızlığı, mevsimlik tarım işçiliğinin kronik sorunları… Burada mücadele, sadece yasaklarla değil, köklü sosyo-ekonomik dönüşümlerle mümkün. Ailelere insanca bir gelir, çocuklara erişilebilir ve nitelikli eğitim, topluma ise bu konuda kesintisiz bir duyarlılık şart. “Eşref-i Mahlukat” olma iddiamız, en zor koşullardaki aileyi dahi çocuğunu çalıştırmak zorunda bırakmayacak bir adalet ve refah düzeni kurma sorumluluğunu içerir.
Edebi Bir Sitem ve Bir Çağrı
Diyor ya şair: “Çocuklar ölecekler yarın.” Evet, onların bugünü çalınırken, yarınları da öldürülüyor. Umutları, hayalleri, potansiyelleri katlediliyor. Biz, yetişkinler, kendi karanlığımızda debelenirken, onların güneşli odalara olan hakkını gasp ediyoruz. Bu, trajik bir ironidir: Yaratılmışların en şereflisi, kendi neslini, en aşağılanmış hallere mahkûm edebiliyor.
Bu konferans, bir süslü protokol etkinliği olmamalı. Bu, insanlığa karşı işlenen bir suçla hesaplaşma anı olmalı. Sert, kararlı, radikal adımların konuşulduğu bir platform olmalı. “Eşref-i Mahlukat” bilincini yeniden kuşanmalıyız. Bu, şu anlama gelir:
Birey olarak: Tükettiğimiz her ürünün arka planını sorgulamak, bu konuda sesimizi yükseltmek.
Toplum olarak: Çocuk işçiliğini normalleştiren her türlü söylem ve tavra karşı durmak, eğitimi kutsal bir görev bilmek.
Devletler olarak: Yasaları etkin bir şekilde uygulamak, denetim mekanizmalarını güçlendirmek, yoksul ailelere doğrudan destek sağlamak.
Küresel toplum olarak: Adil ticaret politikalarını benimsemek, çocuk emeği sömürüsüne sıfır tolerans gösteren uluslararası bir irade ortaya koymak.
Son Söz Yerine: İnsanlığın Sınavı
Çocuk işçiliği, insanlığın en ağır sınavlarından biridir. Bu sınavı geçmek, “Eşref-i Mahlukat” olma iddiamızı hak etmek demektir. Yoksa, uzaya çıkmak, dijital devrimler yapmak boş bir gösterişten ibaret kalır. Gerçek medeniyet, en küçük, en savunmasız bireyin bile gözlerinde güvenle ve umutla parlayabilmesini sağlamaktır.
Bugün, konferans salonunda oturan delegeler, sadece politika metinleri üzerine tartışmıyor. İnsanlığın kalan son şerefinin kurtarılması için bir araya geliyorlar. Sözler, taahhütler, raporlar değil; somut, acil, köklü değişim gerekiyor. Çocukların sessiz çığlığı, artık tüm insanlığın vicdanında yankılanan bir uyarı alarmına dönüşmeli.
Zaman, insanlık olarak şerefimizi kurtarma zamanıdır. Yoksa Nazım’ın o dizelerindeki gibi, çocuklar güneşli odalara kavuşacak belki bir gün, ama biz, bu karanlığı yaratanlar, tarihin utanç sayfalarında sonsuza kadar kalacağız.
Bu, bir makale değil, bir yakarıştır. Dinleyin.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
